Pogodzenie obowiązków zawodowych z wychowywaniem dzieci bywa dużym wyzwaniem. Ustawodawca przewidział jednak rozwiązania, które mają ułatwić rodzicom opiekę nad dziećmi bez utraty wynagrodzenia. Jednym z najważniejszych uprawnień jest tzw. 2 dni urlopu na dziecko, określane w przepisach jako zwolnienie od pracy z tytułu wychowywania dziecka.

To świadczenie przysługuje wielu pracownikom, jednak wokół niego narosło sporo mitów. Czy dwa dni przysługują na każde dziecko? Czy mogą z nich korzystać oboje rodzice? Czy niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok? W tym poradniku odpowiadamy na wszystkie najważniejsze pytania oraz wyjaśniamy praktyczne aspekty korzystania z tego uprawnienia.

Czym są 2 dni urlopu na dziecko?

Choć powszechnie używa się określenia „urlop na dziecko”, przepisy nie posługują się taką nazwą. W rzeczywistości jest to zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, uregulowane w art. 188 Kodeksu pracy.

Pracownik wychowujący co najmniej jedno dziecko do ukończenia 14. roku życia ma prawo do:

• 2 dni zwolnienia od pracy albo

• 16 godzin zwolnienia od pracy.

Za okres tego zwolnienia pracownik zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia.

Najważniejszą cechą tego uprawnienia jest to, że nie pomniejsza ono wymiaru urlopu wypoczynkowego.

Podstawa prawna

Podstawowym aktem regulującym omawiane uprawnienie jest Kodeks pracy, a dokładniej art. 188.

Przepis stanowi, że pracownik wychowujący przynajmniej jedno dziecko do 14. roku życia może skorzystać z płatnego zwolnienia od pracy w wymiarze dwóch dni lub szesnastu godzin w ciągu roku kalendarzowego.

Jest to jedno z uprawnień rodzicielskich przysługujących pracownikom pozostającym w stosunku pracy.

Komu przysługuje 2 dni opieki na dziecko?

Prawo do zwolnienia przysługuje każdemu pracownikowi, który spełnia dwa podstawowe warunki:
• pozostaje zatrudniony na podstawie umowy o pracę,
• wychowuje dziecko, które nie ukończyło 14 lat.

Nie ma znaczenia:
• długość zatrudnienia,
• wymiar etatu,
• rodzaj umowy o pracę,
• liczba wychowywanych dzieci,
• stanowisko zajmowane przez pracownika.

Uprawnienie przysługuje zarówno matce, jak i ojcu dziecka, a także opiekunowi prawnemu lub osobie faktycznie wychowującej dziecko, jeśli pozostaje pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy.

Czy liczba dzieci ma znaczenie?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań.

Odpowiedź brzmi: n i e.

Niezależnie od tego, czy pracownik wychowuje jedno dziecko, dwoje, troje czy więcej dzieci, przysługuje mu wyłącznie jeden limit wynoszący:

• 2 dni albo
• 16 godzin.

Nie jest to świadczenie przyznawane osobno na każde dziecko.

Do jakiego wieku dziecka przysługuje zwolnienie?

Prawo wygasa z chwilą ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

Jeżeli czternaste urodziny przypadają w trakcie roku, zwolnienie można wykorzystać wyłącznie do dnia poprzedzającego ten moment.

Po ukończeniu przez dziecko 14 lat pracownik traci możliwość korzystania z tego uprawnienia.

2 dni czy 16 godzin – co wybrać?

Przepisy pozostawiają wybór pracownikowi.

Przy pierwszym wniosku składanym w danym roku należy zdecydować, czy zwolnienie będzie wykorzystywane:

• w dniach,
• czy w godzinach.

Decyzja obowiązuje do końca roku kalendarzowego i nie można jej później zmienić.

W praktyce osoby pracujące w nieregularnym systemie czasu pracy najczęściej wybierają rozliczenie godzinowe, ponieważ daje większą elastyczność.

Jak wygląda to przy pracy na część etatu?

W przypadku pracowników zatrudnionych na część etatu wymiar godzin ustala się proporcjonalnie.

Przykładowo:

• 1/2 etatu – 8 godzin,

• 3/4 etatu – 12 godzin,

• 1/4 etatu – 4 godziny.

Niepełne godziny zaokrągla się w górę do pełnej godziny.

Czy oboje rodzice mogą wykorzystać po 2 dni?

Nie.

Łączny limit przysługuje na dziecko, a nie każdemu z rodziców osobno.

Rodzice sami ustalają, które z nich będzie korzystało z tego uprawnienia albo dzielą się po 1 dniu.

Przykład:

Jeżeli matka wykorzysta dwa dni opieki, ojciec nie będzie już mógł wykorzystać kolejnych dwóch dni w tym samym roku na to samo dziecko.

Czy pracodawca może odmówić udzielenia zwolnienia?

Co do zasady nie.

Jeżeli pracownik spełnia ustawowe warunki i składa prawidłowy wniosek, pracodawca powinien udzielić zwolnienia.

W praktyce warto poinformować pracodawcę z odpowiednim wyprzedzeniem, jeśli sytuacja na to pozwala. Pozwala to uniknąć problemów organizacyjnych i ułatwia planowanie pracy.

Jak złożyć wniosek?

Przepisy nie przewidują jednego obowiązującego wzoru.

Najczęściej wniosek zawiera:
• dane pracownika,
• datę,
• wskazanie podstawy prawnej (art. 188 Kodeksu pracy),
• termin korzystania ze zwolnienia,
• informację, czy pracownik wybiera rozliczenie godzinowe czy dzienne.

Coraz częściej wnioski składane są elektronicznie poprzez system kadrowy, taki wniosek można złożyć przez system Synerdi.pl

Czy niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok?

Nie.

Limit obowiązuje wyłącznie do końca danego roku kalendarzowego.

Jeżeli pracownik nie wykorzysta przysługujących dwóch dni lub szesnastu godzin, prawo wygasa.

Nie przysługuje także żaden ekwiwalent pieniężny.

Zmiana pracy w trakcie roku

Zmiana pracodawcy nie powoduje przyznania nowego limitu.

Jeżeli pracownik wykorzystał część lub całość zwolnienia u poprzedniego pracodawcy, nowy pracodawca uwzględnia już wykorzystany wymiar.

Dlatego podczas zatrudnienia często wymagane jest oświadczenie dotyczące wykorzystania opieki u poprzedniego pracodawcy.

Czy umowa zlecenia daje prawo do opieki?

Nie.

Prawo wynikające z art. 188 Kodeksu pracy przysługuje wyłącznie osobom zatrudnionym na podstawie stosunku pracy.

Nie obejmuje ono osób wykonujących pracę na podstawie:

• umowy zlecenia,
• umowy o dzieło,
• kontraktu B2B.

Najczęstsze błędy popełniane przez pracowników

W praktyce najwięcej nieporozumień dotyczy następujących kwestii:
• przekonania, że dwa dni przysługują na każde dziecko,
• mylenia opieki z urlopem wypoczynkowym,
• przekonania, że oboje rodzice mogą wykorzystać pełny limit,
• oczekiwania, że niewykorzystane dni przejdą na następny rok,
• błędnego założenia, że potrzebne jest zwolnienie lekarskie.

Znajomość przepisów pozwala uniknąć tych pomyłek.

Praktyczne wskazówki dla rodziców

Aby korzystanie z uprawnienia było bezproblemowe:
• wybierz sposób rozliczania (dni lub godziny) już przy pierwszym wniosku,
• poinformuj pracodawcę odpowiednio wcześniej, jeśli to możliwe,
• zachowaj kopię złożonego wniosku,
• przy zmianie pracy poinformuj nowego pracodawcę o wykorzystanym limicie,
• nie odkładaj wykorzystania zwolnienia na ostatnie dni roku.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy dwa dni opieki są płatne?

Tak. Za czas zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Czy przysługują dwa dni na każde dziecko?

Nie. Limit wynosi 2 dni lub 16 godzin niezależnie od liczby dzieci.

Czy mogę wykorzystać tylko kilka godzin?

Tak, jeżeli na początku roku wybrano rozliczenie godzinowe.

Czy potrzebuję zwolnienia lekarskiego?

Nie. Zwolnienie z art. 188 Kodeksu pracy nie wymaga przedstawiania dokumentacji medycznej.

Czy pracodawca może odmówić?

Co do zasady nie, jeżeli pracownik spełnia ustawowe warunki.

Czy opieka przechodzi na kolejny rok?

Nie. Niewykorzystany limit przepada z końcem roku kalendarzowego.

Czy umowa zlecenia daje takie prawo?

Nie. Uprawnienie dotyczy wyłącznie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Czy można podzielić dwa dni między rodziców?

Tak. Rodzice mogą podzielić limit, ale łącznie nie mogą przekroczyć 2 dni lub 16 godzin na dane dziecko w danym roku.

Oprogramowanie do urlopów i nieobecności

Jeżeli rozważają Państwo wdrożenie elektronicznych wniosków urlopowych oraz innych nieobecności w tym opieki nad dzieckiem, warto przetestować rozwiązanie Synerdi w praktyce. Kilka dni pracy z systemem często wystarcza, aby przekonać się, jak wiele czasu można zaoszczędzić oraz usprawnić swoje procesy..

Więcej o naszych wnioskach urlopowych:https://synerdi.pl/elektroniczne-wnioski-urlopowe/

Umów się na spotkanie: https://synerdi.pl/prezentacja-systemu/